Huis Doorn

Huis Doorn

Stichting tot Beheer van Huis Doorn (hierna: Huis Doorn) is een historische buitenplaats met een intacte inrichting van zijn laatste bewoner, de voormalige Duitse keizer Wilhelm II. Daarnaast is Huis Doorn een plaats van herinnering van de Eerste Wereldoorlog. De missie van Huis Doorn is ‘levend verleden ervaren’. Het museum wil daartoe bezoekers laten kennismaken met de 19e-eeuwse Europese hofcultuur in het huis, alsook met de Eerste Wereldoorlog in het tentoonstellingspaviljoen. Huis Doorn profileert zich als een ensemble en een schatkamer, op weg naar een center of excellence, dat het historische verhaal van Europa en Nederland van rond de Eerste Wereldoorlog wil verbinden met de maatschappelijke vraagstukken van vandaag.

Subsidieadvies

De Raad voor Cultuur adviseert Stichting tot Beheer van Huis Doorn geen subsidie toe te kennen, tenzij de stichting een nieuw activiteitenplan indient dat voldoet aan de volgende voorwaarden.

  • Het museum formuleert zijn profiel en beleidsvisie helder, brengt focus aan in zijn plan en geeft een concrete uitwerking aan de voorgenomen activiteiten.
  • De samenwerking met Paleis Het Loo wordt nader uitgewerkt en verbonden aan de toekomstvisie voor Huis Doorn.
  • De instelling dient een nieuwe en sluitende begroting in die in lijn is met het nieuwe activiteitenplan.

De raad is positief over de verbinding die het museum probeert te maken tussen maatschappelijke vraagstukken uit het heden en het verleden, maar mist een duidelijk profiel en een heldere beleidsvisie. Hij vindt het activiteitenplan te weinig concreet en kwalitatief en kwantitatief onvoldoende onderbouwd.

Waardering heeft de raad voor de grote groep vrijwilligers die het museum de afgelopen jaren open hebben weten te houden. Huis Doorn blijft echter in de ogen van de raad kwetsbaar. De raad is dan ook verheugd over de in gang gezette samenwerking met Paleis Het Loo. Graag zou de raad dit samenwerkingsverband verder uitgewerkt zien, waarbij het museum de samenwerking beziet in het licht van zijn toekomst.

Beoordeling

Kwaliteit

Huis Doorn is een ensemble van een historische buitenplaats met een collectie met museale waarde, afkomstig uit voormalige keizerlijke paleizen in Berlijn en Potsdam. Het museum heeft in de vorige subsidieperiode alleen voor het gebouw- en het collectiebeheer subsidie ontvangen. Hoewel de publieksfunctie niet meer werd ondersteund door het Rijk, is het Huis Doorn gelukt met behulp van een grote groep vrijwilligers voor publiek open te blijven.

Huis Doorn heeft de afgelopen jaren veerkracht getoond en het activiteitenplan getuigt van aanpakken en veranderingszin. Niettemin mist de raad een beleidsvisie en een helder profiel, en vindt hij het plan onvoldoende concreet uitgewerkt. Daarnaast ontbreekt focus in de grote verscheidenheid aan onderwerpen die Huis Doorn noemt zonder dat die kwalitatief of kwantitatief onderbouwd worden.

In 2014 werd Huis Doorn aangewezen als Plaats van Herinnering 1914 – 1918; in hetzelfde jaar werd ook het tentoonstellingspaviljoen Eerste Wereldoorlog geopend. Hoewel Huis Doorn aangeeft zijn verhalen te verbinden met de maatschappelijke vraagstukken van vandaag – en daarmee volgens de raad een eigentijdse opvatting van een museale missie verwoordt – mist de raad voor de bezoeker een verbinding tussen het paviljoen en het huis. De raad is kritisch over een bestendige toekomst voor het tentoonstellingspaviljoen Eerste Wereldoorlog. Hij vindt het paviljoen museaal-inhoudelijk niet sterk en meer een informatiecentrum dan een museum met een permanente tentoonstelling.

De raad vindt Huis Doorn kwetsbaar en is verheugd over de ingezette samenwerking met Paleis Het Loo. In het kader van het project ‘Vorstelijk verbinden’ zijn Huis Doorn en Paleis Het Loo vanaf 2013 gaan samenwerken op het gebied van collecties, tentoonstellingen, bedrijfsvoering, educatie, publieksbegeleiding en publieksinformatie. De raad is een groot voorstander van deze samenwerking, waarbij Huis Doorn voor advies een beroep kan doen op de grote museale staf van Paleis Het Loo. Daarnaast heeft collectiemobiliteit tussen de twee musea inmiddels twee tentoonstellingen opgeleverd. De raad moedigt beide musea aan deze samenwerking de komende jaren te intensiveren. Hij gelooft dat beide musea profiteren van deze samenwerking en ziet voor Huis Doorn hierin een goede manier om zich te verzekeren van een stabielere toekomst.

Educatie en participatie

Huis Doorn heeft in 2013 een educatieprogramma opgezet dat zich met name richt op de Eerste Wereldoorlog en de plek daarvan in de canon. De educatie richt zich op zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs. Het aanbod is veelzijdig, maar de raad mist daarin focus en een onderliggende visie en methode. In 2015 ontving Huis Doorn 1.800 leerlingen. De raad vindt de voorziene groei met 1.500 bezoekende kinderen in 2017 en 2.500 in 2020 realistisch. Over het plan van Huis Doorn om zijn educatie verder te professionaliseren is de raad positief. De inzet van het grote aantal vrijwilligers kan worden gezien als vorm van actieve burgerparticipatie.

Maatschappelijke waarde

Publieksbereik

Huis Doorn richt zich op tien verschillende doelgroepen en maakt daarbij onderscheid tussen bestaande en beoogde doelgroepen. De raad vindt dit aantal hoog voor een museum met zo’n bescheiden omvang, en mist ook hier een kwantitatieve en kwalitatieve onderbouwing.

Het museum heeft in 2013 bijna 27.000 bezoekers ontvangen en in 2014 en 2015 ruim 35.000, en verwacht een verdere stijging naar 45.000 bezoekers per jaar in 2020. Het museum verwacht deze groei te behalen door zijn marketingactiviteiten te intensiveren en meer scholen te benaderen. De raad mist een uitwerking van deze plannen. Hij vindt het bovendien geen vanzelfsprekendheid dat de belangstelling voor de Eerste Wereldoorlog, en daarmee het bezoekersaantal in de komende jaren, zal toenemen.

Huis Doorn kan alleen met een rondleiding bezocht worden, maar is via de website ook virtueel te bezoeken. Dit laatste vindt de raad een waardevolle toevoeging. Ook waardeert de raad het dat Huis Doorn bij zijn programmering van tentoonstellingen in het paviljoen rekening houdt met de Code Culturele Diversiteit om ook nieuwe Nederlanders te bereiken.

Ondernemerschap

De financiële positie van Huis Doorn is niet sterk. De liquiditeit en het weerstandsvermogen zijn laag, de solvabiliteit middelmatig hoog. De eigen inkomsten waren in 2014 hoog dankzij incidentele private bijdragen en een projectsubsidie van het ministerie van OCW in verband met het nieuwe paviljoen. Huis Doorn zet voor de komende jaren vooral in op een toename van de publieksinkomsten. De raad ziet deze groei in het plan echter weinig onderbouwd.

De marketing van Huis Doorn is erop gericht een zo groot mogelijk publiek kennis te laten maken met de Europese hofcultuur van de 19e eeuw en de betekenis van de Eerste Wereldoorlog voor Nederland. De raad vindt dat Huis Doorn zowel de doelstellingen als de prijsstrategie goed beschrijft.

Huis Doorn geeft aan de richtlijnen van de Governance Code Cultuur in acht te nemen, maar licht niet toe hoe het deze toepast.

Huis Doorn

Huis Doorn

Aanvullend advies
2 december 2016

De raad heeft op 19 mei 2016 geadviseerd Stichting tot Beheer van Huis Doorn (hierna: Huis Doorn) geen subsidiebedrag toe te kennen, tenzij wordt voldaan aan een aantal voorwaarden. De minister heeft dit advies overgenomen. Zij heeft de instelling in haar subsidiebeschikking van 20 september 2016 verzocht een aangepast activiteitenplan in te dienen dat voldoet aan de volgende eisen:

  • De instelling formuleert zijn profiel en beleidsvisie helder, brengt focus aan in het plan en geeft een concrete uitwerking aan de door het museum voorgenomen activiteiten.
  • De instelling werkt de samenwerking met Paleis Het Loo nader uit en verbindt dit aan de toekomstvisie voor Huis Doorn.

In dit advies beoordeelt de raad of de instelling aan deze eisen heeft voldaan. Voor het overige handhaaft hij zijn beoordeling van 19 mei 2016.

Conclusie

De Raad voor Cultuur is van oordeel dat Stichting tot Beheer van Huis Doorn met haar aangepaste plan heeft voldaan aan de gestelde voorwaarden.

Huis Doorn heeft zijn profiel en visie goed voor ogen en heeft deze helder verwoord in een aangepast activiteitenplan. De raad is onder de indruk van de maatschappelijke ambities van het museum. Een verregaande samenwerking met Paleis Het Loo kan Huis Doorn helpen proposities aan te scherpen en te realiseren. Op marketing- en educatiegebied is Paleis Het Loo een cruciale samenwerkingspartner voor Huis Doorn. Vice versa is Huis Doorn een waardevolle partner voor Paleis Het Loo als het gaat om actuele maatschappelijke netwerken en een eigentijdse geëngageerde visie op de rol van het museum in de huidige samenleving. Deze kwaliteiten van Huis Doorn mogen naar de mening van de raad meer nadruk krijgen.

Beoordeling

Kwaliteit

In het aangepaste activiteitenplan heeft Huis Doorn zijn profiel en beleidsvisie helder geformuleerd. Huis Doorn is een ensemble van park, hoofdhuis, bijgebouwen en collectie, waar behouden, begrijpen en beleven centraal staan. Huis Doorn wil bezoekers het oude monarchistische Europa laten beleven en hen laten begrijpen hoe hieruit het moderne Europa is voortgekomen. Huis Doorn is daarbij het enige museum waarin het thema ‘Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog’ centraal staat. Huis Doorn heeft een kleine vaste staf tot zijn beschikking en weet een indrukwekkend aantal vrijwilligers aan zich te binden. De raad wijst er wel op dat er spanning kan ontstaan tussen de ambitieuze missie en visie van het museum enerzijds en de beperkte vaste bezetting en beschikbare middelen anderzijds. De raad moedigt Huis Doorn aan een betere brug te slaan tussen het museum als landhuis en als kenniscentrum over de Eerste Wereldoorlog.

In het aangepaste plan gaat Huis Doorn uitgebreider in op de samenwerking met Paleis Het Loo. De vorstelijke verbondenheid tussen Huis Doorn en Paleis Het Loo richt zich voornamelijk op kennisdeling, collectiemobiliteit en het openstellen van wederzijdse netwerken. Paleis Het Loo deelt zijn kennis onder andere op het gebied van presentaties en tentoonstellingen, publieksbegeleiding, educatie, marketing en communicatie, restauratie en onderhoud van de tuinen. Evenals Huis Doorn onderkent de raad de noodzaak tot professionalisering op marketing- en educatiegebied. Een intensieve samenwerking met deze afdelingen van Paleis Het Loo juicht de raad dan ook toe. De raad vindt het echter van belang dat de samenwerking met Paleis Het Loo verder reikt dan een uitwisseling van kennis. Ook een gezamenlijke programmering behoort tot de mogelijkheden.

In de uitwerking van de samenwerking met Paleis Het Loo vindt de raad nog onvoldoende terug waarom Huis Doorn van waarde is voor Paleis Het Loo. Huis Doorn heeft bewezen waardevolle samenwerkingspartners te kunnen vinden, zowel binnen als buiten het museale domein. Dit netwerk is voor Paleis Het Loo heel relevant. Daarbij hebben Huis Doorn en Paleis Het Loo veel raakvlakken op inhoudelijk gebied. Deze punten mogen volgens de raad meer naar de voorgrond worden gebracht door Huis Doorn.